YouTube - Niebezpieczeństwo nierzetelności
Każdy z nas korzysta z YouTube'a. Jest to najpopularniejsza strona umożliwiająca oglądanie i przesyłanie materiałów wideo. Wiąże się z tym również ogromna odpowiedzialność użytkowników, gdyż głównie na nich spoczywa ocena i promocja materiałów pojawiających się na stronie. Niestety często filmy te mogą opierać się na nierzetelnych źródłach lub wręcz manipulować odbiorcą. Jak odróżnić materiały rzetelne od spekulacji czy manipulacji?
Kilkaset filmów na sekundę
YouTube dzięki swojej inkluzywności pozwala na udostępnianie dowolnego materiału wideo przez każdą osobą mającą dostęp do Internetu oraz pliku, który chce udostępnić. Oczywiście portal kasuje najbardziej godzące w regulamin strony materiały, już na samym etapie przesyłu pliku. Również za egzekwowanie regulaminu odpowiada algorytm, który blokuje filmy ,,wyróżniające się" przesadną wulgarnością, brutalnością czy erotyzmem. Niestety to nie pomaga w przypadku filmów, które poruszają tematy naukowe, socjologiczne czy polityczne. Zachowanie wolności słowa w tym przypadku wymusza na nas dużą dozę spostrzegawczości i wiedzy, która jest niezbędna by nas nie zmylono zręczną manipulacją. Przykładem są choćby wszelkie ,,fake-newsy", które często pojawiają się na tzw. ,,hurtówkach" czyli kanałów informacyjnych udostępniających kilka lub kilkadziesiąt filmów dziennie. Oczywiście nie musi być to efekt zamierzony, lecz brak odpowiedzialności i wspomniana ,,hurtowość" produkowanych treści świadczy o chęci łatwego zysku kosztem jakości materiałów a nawet wprowadzenia w błąd odbiorców danego kanału.
Spekulacje, teorie spiskowe
Wolność słowa wiąże się także z możliwością udostępniania w przestrzeni informacyjnej treści, które opatrzone są ,,narracją spiskową". Choć samo słowo ,,spisek" kojarzy się pejoratywnie to samo zagadnienie istnienia teorii spiskowych w przestrzeni informacyjnej jest o wiele bardziej złożonym problemem. Lęk człowieka przed nieznanym, chęć wytłumaczenia zjawisk nielogicznych/niewytłumaczalnych czy zamknięcie w danej bańce informacyjnej sprawia, iż jednostka staje się uległo wobec konkretnej narracji. Narracja ta ,,nagina" a niekiedy przekształca fakty historyczne do jednego z elementów danej teorii spiskowej, wywołując wrażenie logiki całej teorii i odebranie jej jako autentycznej. Wiąże się to z zanegowaniem faktów historycznych lub wytłumaczenia pewnych jej nieścisłości. Na takim typie zawartości opierają się tysiące kanałów informacyjnych, więc zainteresowanie teoriami spiskowymi wśród społeczeństwa jest wysokie.
By lepiej zobrazować ten problem odwołajmy się do teorii spiskowej o rzekomym sfabrykowaniu materiału lądowania na Księżycu:
Fakt historyczny:
Lądowanie na Księżycu (1969)
Teoria spiskowa:
Sfabrykowanie nagrania obrazującego lądowanie na księżycu
Główna argumentacja przeciw:
Gdyby istniały jakiekolwiek wątpliwości co do lądowania Amerykanów na Księżycu, to ZSRR nagłośniłby tę informację i ogłosił, że USA nie wygrały wyścigu na Srebrny Glob.
Główna argumentacja przeciw wraz z kontrargumentacją:
- Zarzut: Na wielu zdjęciach cienie rzucane przez stojących blisko siebie astronautów są różnej długości.
- Odpowiedź: Wynika to z nierówności powierzchni Księżyca.
- Zarzut: Żaden astronauta nie przeżyłby poziomu promieniowania obecnego w pasach Van Allena.
- Odpowiedź: Poziom promieniowania jest na tyle niski, że pozwala przy obraniu odpowiedniej trajektorii zminimalizować otrzymaną dawkę.
- Zarzut: Na żadnym ze zdjęć z Księżyca nie widać gwiazd.
- Odpowiedź: Czasy naświetlania używane przez astronautów nie pozwalają na zarejestrowanie światła gwiazd na kliszy.
- Zarzut: W całej bazie zdjęć dostępnych na serwerze NASA nie ma ani jednego zdjęcia, na którym astronauta wykonuje z kamerą w ręku obrót o 360 stopni, pokazując panoramę księżyca. Jest to niewykonalne w warunkach studyjnych, gdzie kamera dysponuje planem tylko 180 stopni.
- Odpowiedź: W bazie zdjęć dostępnych na serwerze NASA jest wiele zdjęć tworzących kilkanaście pełnych panoram Księżyca. W bazie filmów istnieją panoramy video 360 stopni
Widzimy na konkretnym przykładzie jak teorie spiskowe opierają się na danych założeniach, które zmuszają ,,drugą stronę" do odpowiedzi, argumentacji, która w przypadku fałszu okazałaby się nietrafna. Jednak są również przypadki, które nie są przyjmują otwartego dialogu wręcz przeciwnie skazują podmiot spekulacji piętnem kłamcy czy manipulatora. Wynika to z prostej przyczyny: osoba odpowiedzialna za dane treści neguje wszelkie ,,oficjalne" wytłumaczenia a argumenty uogólnia do porzekadła ,,winny się tłumaczy". Szczególnie takie przypadki muszą wzbudzić naszą czujność, gdyż brak chęci otwartej dyskusji wiąże się zazwyczaj z pragnieniem manipulacji odbiorców a nie przekazania im odkrytej prawdy.
Niebezpieczeństwo technologii
Żyjąc w XXI wieku nie jesteśmy narażeni tylko na zręczną manipulację i odpowiedni dobór argumentacji by przekonać nas do nieprawdziwej tezy. W kłamstwie współcześnie pomaga technologia. Technologia, która umożliwia nie tylko sfabrykowanie nagrań wypadków ale i samych wypowiedzi polityków. By zobrazować Wam na czym to polega, pozwolę sobie zakończyć ten artykuł wymownym materiałem wideo:
Komentarze
Prześlij komentarz